Marcin Rogaliński ur. około 1785 zm. 1855

Aktualizacja wpisu i wykresu: 6-IX-2019, H.
Spis treści:

DZIECIŃSTWO, MŁODOŚĆ
Drażniące jest, jak niewiele wiem o swym krewnym w linii prostej. Nie był nikim wielkim, więc nie odnotowano w annałach jego czynów. Nie wiem dokładnie, kiedy się urodził – kolejne dokumenty podają jego wiek, ale arytmetyka bezlitośnie wykazuje, że nie mógł mieć w 1814 roku 27 lat, a w 1824 – 30 lat. Dwa wieki temu dokładność skrybów była po prostu nieistotna.

Jean-Pierre Norblin - "Parobek krakowski", 1817

Jean-Pierre Norblin – „Parobek krakowski”, 1817

Urodził się więc Marcin między 1785 a 1786 rokiem. Trwają poszukiwania metryki. Dzięki niedawno odkrytemu dokumentowi zgonu wiem już, że narodziny Marcina odbyły się w miejscowości Turek, zaś jego rodzicami byli Antoni i Apolonia Rogalińscy – z zawodu młynarze.

ŚLUB

Marcin Rogaliński był prostym człowiekiem, niepiśmiennym. Chyba wcześnie się ożenił, miał co najmniej ośmioro dzieci.

Trudno powiedzieć, jak brzmiało nazwisko panieńskie prapraprababci Józefy – co dokument to inna wersja. Borowska, Borowicz, Naborowska, Naboroska, Naborowicz… A może jeszcze inaczej? A może po prostu to również nie było ważne? Jeszcze nie było. Jedyny piśmienny – ksiądz – podczas ważnych uroczystości rodzinnych starał się poprawnie zapisać wszystkie dane, ale niepiśmienni uczestnicy wydarzeń nie byli w stanie go sprawdzić.

A we wsi i tak wszyscy wiedzieli, że to Marcinowa Józia.

Nie dotarłam do aktu ślubu Marcina i Józefy. Mogę przypuszczać, że odbył się przed narodzinami Marcina Jędrzeja Rogalińskiego, które odbyły się 5 listopada 1814 (w akcie urodzin syna ojciec został wymieniony jako prawowity Marcin Rogaliński, parobek liczący lat 27, w Wolszycach zamieszkały, i okazał nam dziecię płci męskiej, które urodziło się w domu jego pod numerem pierwszym), może nawet w tej samej wsi Wojszyce (błędnie wymienionej w dokumencie), w parafii Bedlno.

Ale możliwe, że było całkiem inaczej.

Przełom XVIII i XIX wieku. Dokonany w 1793 II rozbiór Polski sprawił, że okolice Kutna znalazły się całkowicie pod panowaniem pruskim i weszły w skład nowo utworzonych prowincji Prus Południowych. Kutnowskie w całości weszło w skład departamentu łęczyckiego, a po III rozbiorze znalazło się w departamencie warszawskim.
Potem 1807 Księstwo Warszawskie, 1815 Królestwo Polskie…

Na zielono oznaczam swoich przodków, żółtym – linie boczne, biało-szare czworokąty to zmarłe dzieci. Czerwonym punktem program oznacza istniejące zdjęcie (tu: dokumentu)

W dokumentach widać różnice historyczne: na akcie urodzin syna Marcina Jędrzeja z 1814 roku parafia Bedlno należy do Gminy Bedlińskiej powiatu Orłowskiego w Departamencie Warszawskim. Trzy lata później, już po Kongresie Wiedeńskim (1815), kolejny syn Wawrzyniec odnotowany jest w tejże parafii Gminy Bedlińskiej w powiecie Orłowskim, ale w Województwie Mazowieckim.

gmina Bedlno w 2016 [fot. z FB]

gmina Bedlno w 2016 [fot. z FB]

ZAWÓD I PRACA
W 1814 3xpra-dziad prawowity Marcin Rogaliński miał 27 lat i był parobkiem* we wsi Wojszyce.

W 1817 tenże prawowity Marcin nadal był parobkiem*, choć dwie wsie dalej, w Tarnowie (wieś to była maleńka i zniknęła już z map). Parobek musiał iść tam, gdzie była robota.

W 1820 sławetny Marcin Rogaliński mieszkał na dyspozycyi w Goliszewie.

Rok później, w 1821 roku jest włodarzem w Goliszewie u młodego dziedzica Hipolita Gamrata.

W 1924 Marcin nadal mieszka w Goliszewie, teraz wymieniony jako kumornik.

W 1833 roku Marcin mieszka w kolonii Marianów parafii Kołacinek i nadal jest komornikiem.

1835 odbył się ślub najstarszego syna Józefy i Marcina – gdzie oboje rodzice określeni zostali jako karbowi w Przecławiu.

1843 odbył się ślub Ksawerego, syna Józefy i Marcina – gdzie oboje rodzice również określeni zostali jako karbowi w Przecławiu.

W 1855 roku Marcin Rogaliński zmarł w Osinach i na akcie zgonu został określony jako… żebrak.

W 1858 na akcie ślubu syna Teofila ojciec wymieniony jest jako już nieżyjący, jednak określony z profesji jako karbowy. To samo określenie powtarza się na dokumencie II ślubu Teofila w 1878.

DZIECI I DOMY
Rodzina się powiększała. Prawdopodobnie pierworodnym synem Marcina i Józefy Rogalińskich był Marcin Jędrzej urodzony w 1814 w Wojszycach,

Wawrzyniec urodził się w 1817 w Tarnowie koło Bedlna.

W 1820 w Wojszycach urodziła się słabowita córeczka, która po kilku miesiącach zasiliła grono aniołków (jak mawiał jeden mój znajomy). Wtedy rodzina przeprowadziła się do Goliszewa.

W 1821 roku Marcin miał co najmniej dwóch synów i ciężarną żonę. W lecie urodził się trzeci syn – Józef Kalasanty. Marcin radził sobie coraz lepiej, był już włodarzem* w Goliszewie.
W akcie urodzin Józefa Kalasantego świadkiem był nawet dziedzic dóbr Goliszewa – Hipolit Gamrat – taki pan, a jednak też niepiśmienny. Ale młody był, 24 lata zaledwie miał dziedzic. Po co im alfabet? Przecież i do czytania niewiele było.

W 1824 Marcin Rogaliński zapisany jest w akcie urodzin prapradziada Ksawerego (Xawery) jako kumornik* w Goliszewie zamieszkały. Ksawery został potem kowalem.

W końcu lutego 28.02.1833 na Kolonii Marianów koło Kołacinka urodziła się córeczka Józefa.

W 1835 przyszedł na świat kolejny syn blisko 50-letniego Marcina i niewiele młodszej Józefy – Teofil, początkowo wyrobnik, później robotnik fabryczny.

Około 1840 roku urodził się ostatni chyba syn Marcina – Apolinary Ryszard Rogaliński, który potem został szewcem.

Tu mieszkał i pracował w pierwszej połowie życia

Tu mieszkał i pracował w pierwszej połowie życia

W latach trzydziestych Rogalińscy przenieśli się spod Kutna pod Brzeziny, do Przecławia (między rokiem 1824 a 1843) – rodzina dziewięcioosobowa (Joasia zmarła jako niemowlę), ale sobie radzili i sześciu synów wychowali na ludzi.

Właściwie już wiem, że czterej synowie — Marcin-Jędrzej, Ksawery, Apolinary-Ryszard i Teofil — dożyli pełnoletniości, pozakładali rodziny, mieli swoje dzieci; nie mam pewności co do dwóch pozostałych synów — Wawrzyńca i Józefa-Kalasantego. Badania trwają.

W 1843 Marcin Rogaliński był świadkiem ślubu swego syna Ksawerego z mieszkanką Przecławia, Łucją z Jóźwików. Ślub odbył się w pobliskich Brzezinach, a Marcin był wtedy – jak zapisano w akcie ślubu – karbowym*, ale i gospodarzem w Przecławiu. Młody Ksawery mieszkał wówczas w Przecławiu przy rodzicach.

Zaczynał więc Marcin jako parobek, by po latach dorobić się gospodarstwa… Synów po kolei oddawał na naukę rzemiosł do dobrych majstrów i wychował ich rzetelnie.

ŚMIERĆ
Marcin Rogaliński zmarł dnia 25 marca 1855 roku. Przykro czytać, ale odkryty ostatnio akt zgonu brzmi następująco:

Działo się we wsi Dmosinie dnia dwudziestego dziewiątego Marca, Tysiąc Ośmset pięćdziesiątego piątego Roku, o godzinie dziesiątej rano –
Stawili się Paweł Anasiński lat czterdzieści i Paweł Rożniata lat pięćdziesiąt mający gospodarze we wsi Osinach zamieszkali i oświadczyli, że
w dniu dwudziestym piątym bieżącego miesiąca i roku o godzinie dziesiątej rano umarł Marcin Rogaliński, żebrak we wsi Osiny zamieszkały,
urodzony w mieście Turku lat ośmdziesiąt mający, syn Antoniego i Apollonii z nazwiska dziś niewiadomego, małżonków Rogalińskich młynarzy zmarłych,
zostawiwszy po sobie owdowiałą żonę Józefę z Naborowiczów.
Po przekonaniu się o zejściu Rogalińskiego, akt ten stawającym pisać nieumiejącym przeczytany, przez nas tylko podpisany został.
Xiądz Franc. Kostecki …

Akt zgonu Marcina Rogalińskiego z 1855 roku

Może to tylko nieporozumienie, może pisarz lub ksiądz się pomylili, pisząc, że Marcin zmarł jako żebrak? Niepiśmienni świadkowie nie mogli zajrzeć przez ramię piszącemu…

A może przyszły złe czasy i Marcin nie był w stanie utrzymać rodziny? Może wdał się w konflikt z dworem, ze szlachcicem, dla którego pracował? Nie był już młody, choć na pewno nie miał jeszcze 80 lat. Z moich obliczeń wynika, że zmarł, mając około 70 lat. To też słuszny wiek…

28 stycznia 1874 roku w Kołacinku zmarła wdowa, Józefa, która mieszkała tamże u syna Marcina Jędrzeja Rogalińskiego (1814-1888), ekonoma.

Pokrewieństwo:
Marcin Rogaliński to mój pra-pra-pra-dziadek w linii prostej po mieczu, czyli pra-pra-dziadek mego ojca i pradziadek jego ojca, a mego dziadka ojczystego.

*Parobek, włodarz, komornik, karbowy, gospodarz – zapraszam do objaśnień na stronie Profesje.

Miejscowości związane  Marcinem

Miejscowości związane z Marcinem

MIEJSCOWOŚCI i DOKUMENTY dotyczące Marcina Rogalińskiego
Bedlno, Bronowice, Brzeziny, Dmosin, Goliszew, Przecław, Tarnów k/Bedlna, Wojszyce

  • brak: między 1785 a 1794 – akt urodzin Marcina
  • brak: około 1810 – akt ślubu z Józefą (ur. około 1792, z domu: Borowska, Borowicz, Naborowska, Naborowicz)
  • 1814-11-05 – akt urodzin syna Marcina Jędrzeja, Wojszyce par. Bedlno (ożeniony z Rozalią z Gawlikowskich, zmarł przed nią w wieku 73 l. 9 m. w 1888 w Kołacinku, gmina Dmosin)
  • 1817-08-06 – akt urodzin syna Wawrzyńca, Tarnów par. Bedlno
  • 1820-01 brak: akt urodzin córki Joanny
  • 1820-07-18 – akt zgonu 6-miesięcznej córki Joanny, Goliszew parafia Łęki Kościelne
  • 1821-07-30 – akt urodzin syna Józefa Kalasantego, Goliszew parafia Łęki Kościelne
  • 1824-02-10 – akt urodzin syna Xawerego (mój prapradziadek), Goliszew parafia Łęki Kościelne
  • 1835 brak: akt urodzin syna Teofila (I żona Barbara z d. Frontczak, ślub 1858; II żona Ludwika z d. Przeradzka, ślub 1878) 
  • 1840 brak: akt urodzin syna – Apolinary Ryszard (20-letni Apolinary ożeniony w 1860 z Angelą z Kozłowskich, 25-letnią wdową po Janie Gradysie)
  • 1843-02-22 – akt ślubu syna Ksawerego z Łucją z Jóźwików, I voto Gostyńską, Brzeziny (łódzkie) – świadek
  • 1853-09-18 – akt II ślubu syna Ksawerego z Marianną Pacholską, Bronowice
  • 1855-03-25: akt śmierci Marcina, Osiny. Józefa zostaje wdową. Niedługo przenosi się do Kołacinka, do najstarszego syna Marcina Jędrzeja i jego żony
  • 1858 brak: akt ślubu syna Teofila z Barbarą Frączak (Frontczak), Dmosin
  • 1874-01-28 – akt śmierci Józefy Rogalińskiej, wdowy, Kołacinek

——————-

Wielce jest prawdopodobne, że Józefa spoczęła na tym cmentarzyku w Kołacinku.


Cmentarz od XIX wieku znajduje się na lewo od szosy z Kołacina do Kołacinka, w kierunku na Łowicz

Czytaj o następnym pokoleniu: Xawery Rogaliński ur. 1824

326x
Print Friendly, PDF & Email
Podziel się